IP Subnet Hesaplama

Ağ yönetimi ve sistem mühendisliğinde doğru IP adreslemesi, performanslı ve güvenli bir altyapının temelidir. Yukarıdaki Subnet Calculator (Alt Ağ Hesaplama) aracını kullanarak hesaplamalarınızı saniyeler içinde yapabilirsiniz. Peki, bu terimler teknik olarak ne anlama geliyor ve sahada nasıl kullanılıyor? İşte ağ yöneticileri için kısa bir rehber.

Subnet (Alt Ağ) Nedir?

Bir ağı daha küçük ve yönetilebilir parçalara ayırma işlemine Subnetting (Alt Ağlara Bölme) denir. Büyük bir ağı tek bir blok olarak kullanmak; gereksiz yayın trafiğine (broadcast storm), güvenlik açıklarına ve yönetim zorluklarına neden olur.

Subnetting sayesinde:

• Ağ Performansı Artar: Broadcast trafiği sadece ilgili alt ağ içinde kalır.

• Güvenlik Sağlanır: Departmanlar veya servisler birbirinden izole edilebilir.

• Yönetim Kolaylaşır: Sorun giderme (troubleshooting) işlemleri daha dar bir kapsamda yapılabilir.

Örneğin, bir şirketin finans departmanı ile misafir ağını aynı IP bloğunda tutmak yerine, farklı subnetlerde (VLAN’lar ile) tutmak en doğru yaklaşımdır.

CIDR Notasyonu Nasıl Okunur?

Geleneksel A, B ve C sınıfı IP yapısının (Classful Addressing) esnek olmaması nedeniyle geliştirilen CIDR (Classless Inter-Domain Routing), IP adreslerinin sonuna eklenen bir “slash” (/) işareti ile ifade edilir. Bu değer, IP adresindeki kaç bitin ağ (network), kaç bitin cihaz (host) için ayrıldığını gösterir.

Sık kullanılan bazı CIDR örnekleri:

• /24 (255.255.255.0): En yaygın kullanılan standart ağ maskesidir. 254 adet kullanılabilir cihaz (host) sağlar. Genellikle yerel ağlarda (LAN) tercih edilir.

• /30 (255.255.255.252): Genellikle iki router arasındaki Point-to-Point (Noktadan Noktaya) bağlantılar için kullanılır. Sadece 2 adet kullanılabilir IP adresi sağlar.

• /32 (255.255.255.255): Tek bir IP adresini temsil eder. Genellikle Loopback arayüzlerinde veya güvenlik duvarı kurallarında tek bir cihazı tanımlamak için kullanılır.

Wildcard Mask Nerede Kullanılır?

Subnet maskesinin tam tersi (invert) mantığıyla çalışan Wildcard Mask, özellikle Cisco cihazlarda ve OSPF konfigürasyonlarında sıkça karşımıza çıkar. Subnet maskesinde “1”ler ağ kısmını temsil ederken, Wildcard maskesinde “0”lar eşleşmesi gereken kısımları, “1”ler ise önemsiz (değişken) kısımları ifade eder.

En yaygın kullanım alanı Access Control List (ACL) yazımıdır.

Örneğin, Cisco bir cihazda 192.168.10.0/24 ağındaki tüm cihazlara izin vermek istediğinizde şu formatı kullanırsınız:

access-list 10 permit 192.168.10.0 0.0.0.255

Buradaki 0.0.0.255, “İlk üç hane (192.168.10) kesinlikle eşleşmeli, son hane (0-255 arası) ne olursa olsun kabul et” anlamına gelir. Hesaplama aracımız, subnet maskenize karşılık gelen Wildcard değerini otomatik olarak verir, böylece manuel hesaplama hatası yapmazsınız.

Public ve Private IP Farkı Nedir?

Dünya üzerindeki IP adresleri, internete açık olup olmamalarına göre ikiye ayrılır.

1. Public (Genel) IP: İnternet üzerinde yönlendirilebilir (routable) ve benzersizdir. Web sitelerine veya sunuculara erişirken kullandığımız adreslerdir. Servis sağlayıcınız (ISP) tarafından tahsis edilir.

2. Private (Özel) IP: Yerel ağlarda (LAN) kullanılır ve internete doğrudan çıkamazlar (NAT gerekir). RFC 1918 standardı ile belirlenmiş şu aralıklar ev ve ofis ağlarında kullanılır:

   • 10.0.0.0 – 10.255.255.255 (Büyük kurumsal ağlar)

   • 172.16.0.0 – 172.31.255.255 (Orta ölçekli ağlar)

   • 192.168.0.0 – 192.168.255.255 (Ev ve küçük ofisler)

Yukarıdaki hesaplama aracı, girdiğiniz IP adresinin Public mi yoksa Private mi olduğunu otomatik olarak tespit ederek size bildirir.